Ο Υποθάλαμος (Hypothalamus) είναι ο σπουδαιότερος αδένας του ενδοκρινικού συστήματος του οργανισμού. Η σύνθεση της λέξης hypothalamus, προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις υπό (hypo) και θάλαμος (thalamus). Βρίσκεται σχεδόν στο κέντρο του εγκεφάλου, κάτω από τον θάλαμο, πάνω από τον αδένα υπόφυση (pituitary) και έχει το σχήμα αμυγδάλου.

Αποτελεί τον σύνδεσμο-γέφυρα μεταξύ του νευρικού και του ενδοκρινικού συστήματος του σώματος, δια μέσου του αδένα της υπόφυσης. Παίζει σπουδαιότατο ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος, καθώς και στην εμφάνιση παθήσεων του ενδοκρινικού όπως είναι η κόπωση των επινεφριδίων, η ινομυαλγία, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, ο υποθυρεοειδισμός, η νόσος Hashimoto.

Είναι υπεύθυνος για την διατήρηση της εσωτερικής ισορροπίας του σώματος, γνωστή και ως ομοιόσταση (Homeostasis).
Για να το πετύχει αυτό ο υποθάλαμος, ρυθμίζει πολλές από τις διαδικασίες-λειτουργίες κλειδιά του σώματος, όπως είναι

· η θερμοκρασία του σώματος
· οι παλμοί της καρδιάς
· η πίεση του αίματος
· η ισορροπία των υγρών και των ηλεκτρολυτών του σώματος, συμπεριλαμβανομένης της δίψας
· η όρεξη και το βάρος του σώματος
· η παραγωγή ορμονών οι οποίες διεγείρουν τον αδένα υπόφυση για την παραγωγή νέων ορμονών
· ο ύπνος
· η κόπωση
· οι κιρκάδιοι ρυθμοί (circadian rhythms)

Οι ορμόνες οι οποίες συνθέτονται και παράγονται από τον υποθάλαμο, καλούνται και νευροορμόνες (neurohormones) ή ορμόνες υποθαλάμου (hypothalamic hormones). Οι ανωτέρω νευροορμόνες με την σειρά τους διεγείρουν ή αναστέλλουν την έκκριση των ορμονών της υπόφυσης. Δεν υπάρχει αδένας του ενδοκρινικού συστήματος (θυρεοειδής, επινεφρίδια, πάγκρεας, ωοθήκες,όρχεις), των οποίων η λειτουργία να μην επηρεάζεται από τον υποθάλαμο.

Όλες οι ορμόνες οι οποίες παράγονται από τους αδένες του ενδοκρινικού μας συστήματος, ελέγχονται από τον υποθάλαμο. Τυχόν δυσλειτουργία του υποθαλάμου, έχει σαν αποτέλεσμα την διατάραξη της ορμονικής ισορροπίας και αυτή με την σειρά της την δημιουργία πολλών προβλημάτων υγείας, όπως είναι η κόπωση, η πτώση του ανοσοποιητικού συστήματος, η ευαισθησία στις παθήσεις-λοιμώξεις, η κακή λειτουργία του εγκεφάλου, οι χρόνιοι πόνοι. Ο υποθάλαμος συνεργάζεται στενά με τα επινεφρίδια μέσω της υπόφυσης, δεχόμενος και επεξεργαζόμενος συνεχείς πληροφορίες, δημιουργώντας ένα σύστημα κλειστού βρόγχου, γνωστού ως HPA Axis ή HPA System (Hypothalamus–Pituitary–Adrenal).

H ορμόνη η οποία παίζει τον σπουδαίο ρόλο του μεταφορέα και του επανατροφοδότη πληροφοριών από τα επινεφρίδια προς τον υποθάλαμο και από τον υποθάλαμο προς τα επινεφρίδια, είναι η κορτιζόλη την οποία εκκρίνουν τα επινεφρίδια (λεπτομέρειες στο βιβλίο μου ΄΄Σύνδρομο Κόπωσης Επινεφριδίων (Σύνδρομο Έλλειψης Ενέργειας- Μύθοι & Πραγματικότητα΄΄). Η ισορροπία της έκκρισης της ορμόνης της ζωής της κορτιζόλης, παίζει πρωτεύοντα ρόλο για την διατήρηση της εσωτερικής βιοχημικής και φυσιολογικής ισορροπίας του σώματος, γνωστής και ως ομοιόστασης (homeostasis).

O υποθάλαμος για να εκτελεί τις λειτουργίες του φυσιολογικά, απαιτεί μεγάλες ποσότητες ενέργειας. Έτσι όταν η παραγωγή ενέργειας στο σώμα υστερεί, υστερούν και οι λειτουργίες του υποθαλάμου. Άλλοι παράγοντες οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν την φυσιολογική λειτουργία του υποθαλάμου είναι οι στρεσογόνες καταστάσεις, οι αρνητικές σκέψεις, κάποιο τραύμα, η κόπωση, η θερμοκρασία του σώματος, η θερμοκρασία του περιβάλλοντος, τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα, η πείνα, η δίψα, οι εποχικές αλλαγές, η υπογλυκαιμία, το ψυχολογικό stress, κάποιο σοκ, η ελλιπής παραγωγή ενέργειας στα μιτοχόνδρια των κυττάρων (3). Επίσης η λειτουργία του υποθαλάμου μπορεί να επηρεαστεί από την κακή διατροφή, από την έλλειψη ουσιωδών στοιχείων-βιταμινών από τον οργανισμό, από την ακτινοβολία, από κάποια πληγή-κάκωση, από κάποια εγχείρηση. Αποτέλεσμα της δυσλειτουργίας του υποθαλάμου είναι όπως αναφέραμε η κακή λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος-ορμονών, με την εμφάνιση παθήσεων όπως είναι το σύνδρομο κόπωσης των επινεφριδίων, οι παθήσεις του θυρεοειδούς, ο διαβήτης τύπου 2, οι χρόνιοι πόνοι, η ινομυαλγία, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης.

Πηγές
(1) The Fatigue and Fibromyalgia Solution, Jacob Teitelboum, M.D.
(2) Adrenal Fatigue – The 21st Century Stress Syndrome, James L. Wilson, N.D., D.C., Ph.D.
(3) Σύνδρομο Κόπωσης Επινεφριδίων (Σύνδρομο Έλλειψης Ενέργειας)- Μύθοι και Πραγματικότητα, του Μυλωνά Παναγιώτη

 

 

 

Μυλωνάς Παναγιώτης, ερευνητής συγγραφέας