Ο κόσμος του βιβλίου είναι ένας αλλιώτικος κόσμος. Πραγματικός μα ταυτόχρονα και φανταστικός. Ατέλειωτος , με τεράστια ποικιλία θεμάτων. 

Ετσι λοιπόν, το Υγείας Δρόμοι, συνομίλησε με την κυρία Τζένη Λιάππα εκδότρια, Πρόεδρο της Πανελλήνιας Ένωσης Νέων Λογοτεχνών, Μέλος του Δ.Σ. της Διεθνούς Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και Καλλιτεχνών, Εκπρόσωπο Δημοσίων Σχέσεων Βορείου Ελλάδος, μα πάνω απ’ όλα συγγραφέα  και την ίδια. 

-΄Εχετε τόσες πολλές ιδιότητες γύρω από τον χώρο του βιβλίου, ένα συγκέρασμα γνώσης και γραφής.  Πείτε μας  λοιπόν  πώς θα χαρακτηρίζατε τον κόσμο του βιβλίου και μέσα από τη δική σας εμπειρία, όσον αφορά τις επιδράσεις του στον άνθρωπο;

Κάπου στην εφηβεία…  Είχαν κυλίσει αφόρητα, ήδη δύο ώρες από τη στιγμή που εκείνο το καλοεστιασμένο στο ράφι βιβλίο, με προκαλούσε με προσηλωμένο το βλέμμα του, ακριβώς επάνω μου κι ανιχνεύοντας όλο το είναι μου, με τις σπίθες ματιές του. Με μία απότομη, ασυγκράτητη δρασκελιά ήθελα να το αρπάξω στα χέρια μου, να αφουγκραστώ την οσμή του, όχι μόνο για να το ξεφυλλίσω, αλλά απελπισμένα να καταβροχθίσω τις κρεμ σελίδες του! Συνειδητοποίησα, ότι δεν υπήρχαν άλλες αντοχές, να αντισταθώ στη λάγνα γεύση της γνώσης, που μου πρόσφερε. Ήμουν σίγουρη για το συναρπαστικό ταξίδι που θα απολάμβανα μαζί του! Παραδόθηκα άνευ όρων.

Έτσι κάπως ανακάλυψα τον ανυπέρβλητο κόσμο του βιβλίου, που στη φαινομενική του και στην κλασική του διάσταση, θεωρείται ότι είναι πολιτισμός!

Επιγραμματικά, ο κόσμος του βιβλίου προσθέτει στην ψυχοσύνθεση του ανθρώπου γνώση, πολιτισμό, καταφύγιο, ταξίδι, εικόνα, επικοινωνία. Φιλτράροντας μία-μία τις πολύπτυχες ιδιότητές του, η ουσία της αποταμίευσης, θα τολμούσα να διατυπώσω, ότι είναι η γνώση. Η πολύχρονη πείρα μου, στον κόσμο του βιβλίου, θα μπορούσε να συρρικνωθεί σε μία φράση του Πλάτωνα : Η γνώση δημιουργεί ευημερία.

-Αν και το βιβλίο και η θεματολογία είναι κάτι εντελώς υποκειμενικό για τον καθένα  πόσο  μπορεί να επηρεάσει   τον ψυχισμό του ανθρώπου που το διαβάζει;

Είναι πασιφανές, ότι υπάρχει μεγάλη γκάμα θεματολογίας, στις εκδόσεις βιβλίων ευρείας κυκλοφορίας, με πολλές παραμέτρους επιλογών. Διαβάζοντας ο αναγνώστης ένα βιβλίο, είναι σχεδόν βέβαιο, ότι πέρα από  την ιδιαίτερη σχέση αφής, που αυτοθέλητα έχει ήδη δημιουργήσει με το αντίτυπο του βιβλίου, ασυνείδητα και χωρίς να μπορεί να το ελέγξει, έχει ήδη αρχίσει το ίδιο το βιβλίο, να ασκεί μία υποθάλπουσα, γλυκιά εξουσία στον ψυχισμό του.¨ Άλλοτε σε ελάχιστο ποσοστό, που με την πάροδο του χρόνου ίσως και να διαγραφεί κι άλλοτε σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό, ικανό να εξαργυρώσει την άθικτη αθωότητα της ψυχής του, τόσο που να πιστεύει ότι το τζίνι από το λυχνάρι του Αλαντίν, είναι πράγματι αληθινό! Και γιατί όχι να το αποκτήσει κιόλας!

Ακόμα το θέμα που πραγματεύεται ένα βιβλίο, μπορεί να λειτουργήσει τόσο επιδέξια στον συμφυρμό των συναισθημάτων του αναγνώστη, ώστε να πυροδοτήσει όλα τα φώτα συναγερμού των ανεξιχνίαστων εσωτερικών του συγκρούσεων. Να καθορίσει ριζικές αλλαγές στους ηθικούς του ενδοιασμούς, στις άψογες συμπεριφορές του, σε τυχόν συμβατικές παρεμφερείς καταστάσεις που βιώνει, σε πλεονεκτήματα που αγνοούσε ότι είναι προικισμένος, σε αναθεωρήσεις απόψεων, ακόμα και σε στάση ζωής. Κατά κυριολεξία από εκθρονισμένος πρίγκηπας να ανακηρυχθεί προνομιούχος άρχοντας ή στην απέναντι όχθη, από αριστοκράτης να καταλήξει επαίτης.

-Μπορεί ένα βιβλίο να παίξει ρόλο στην αλλαγή της ψυχικής κατάστασης του αναγνώστη του ή στη διαμόρφωση της ψυχοσύνθεσης του;

Η υπόθεση βιβλίο, εξ ορισμού είναι γραπτός λόγος. Ο γραπτός λόγος παράγει εικόνα – συναισθήματα. Παρατηρούμε ότι βιβλία που δεν έχουν καμία απολύτως εικονογράφηση, είναι πλημμυρισμένα με εικόνες, από τις εύστοχες και καλά διατυπωμένες λέξεις που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας. Όλες αυτές οι εικονοπλασίες λειτουργούν  κατά συνέπεια στον αναγνώστη ως φαντασιώσεις, με έναν τέτοιο ιδιαίτερο τρόπο, ώστε να γίνονται μοναδικές γι’ αυτόν, ανάλογα με το πώς αντιλαμβάνεται ο καθένας αυτό που διαβάζει εκείνη τη στιγμή και το τι ακριβώς επιστρατεύει η ηχώ του συναισθηματικού του κόσμου. Κατά συνέπεια προκύπτουν εναλλαγές της ψυχικής του διάθεσης.

Η μυρωδιά του θαυμασμού, της κεραυνοβόλου αντιπάθειας, της αγανάκτησης, της αγωνίας, της λύπης, της χαράς, της δικαίωσης σε σχέση με την πλοκή, τη διήγηση και τους ήρωες του εκάστοτε βιβλίου, διεγείρουν τον ακαλλιέργητο ή καλλιεργήσιμο χερσότοπο του ψυχισμού του αναγνώστη, αποκωδικοποιώντας την κινητή φυλακή της ψυχής του. Σε πολλές περιπτώσεις τον οδηγεί να δράσει καταλυτικά.

Συμπερασματικά, θα μπορούσε να αναφερθεί ότι το βιβλίο προσφέρει διανοητική ικανότητα στον άνθρωπο, να εξασκήσει την κριτική και αναλυτική του σκέψη, χρησιμοποιώντας την, προς όφελός του. Το βιβλίο συμβάλει επίσης στη βελτίωση της οξυδέρκειας, γιατί ενδέχεται τους ποικίλους χαρακτήρες που θα συναντήσει κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, να τους διακρίνει στην μετέπειτα πορεία της ζωής του. Έτσι αποκτά τη δεξιότητα, να διακρίνει σ’ αυτούς χαρακτηριστικά και συμπεριφορές που πιθανόν να αγνοούσε. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγνωση ενός βιβλίου είναι αναπόφευκτα κι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ψυχοσύνθεση των ανθρώπων.

-Μια μικρή απόδραση στο χώρο του βιβλίου τι ακριβώς στοχεύει  σαν αποτέλεσμα στη ψυχή του ανθρώπου, εξαιρουμένων των βιβλίων επιμορφωτικού χαρακτήρα;

Η μικρή απόδραση στον χώρο του βιβλίου, προαναγγέλλει διακριτικά, πολλές μετέπειτα αποδράσεις. Ίσως κι αυτός να είναι ένας υποκρυπτόμενος στόχος, δηλαδή το βιβλίο να κατορθώσει να προσεγγίσει όσο το δυνατόν περισσότερο αναγνωστικό κοινό, προκειμένου να αγγίξει τις ανεξιχνίαστες γωνιές της ψυχής του ανθρώπου, να του διοχετεύσει πληροφορίες, να τον μεταφέρει σε μακρινούς τόπους, γνωρίζοντας νέους χαρακτήρες ηρώων, αναπτύσσοντας την κρίση του και την αντίληψη του μέσω των περιπετειών του αφηγήματος, κυρίως όμως να του παρέχει πρόσθετη γνώση, με πρόθεση να βελτιώσει την ανεξιχνίαστη κατεύθυνση των αισθήσεών του.

Η πραγματική υπόσταση του βιβλίου, θα μπορούσε επάξια να τοποθετηθεί στην ιεραρχία της λίστας για ψυχοθεραπεία. Αναλυτικά, από την πλευρά της συγγραφικής ιδιότητας – δεξιότητας που αυτό προϋποθέτει δημιουργικότητα, ζωτικότητα, κοινωνικότητα. Βοηθώντας έτσι τον άνθρωπο, να αποδεσμευτεί από το τείχος, της εικονικής και εσωστρεφούς μηδαμινότητας που τυχόν τον έχει εγκλωβίσει. Η δημιουργία ακυρώνει τις εφόδους στον ψυχαναλυτή, μετατρέπει τα τείχη του εγκλεισμού σε χιλιάδες μικροσκοπικά πετραδάκια, που πετιούνται άχρηστα και σκλαβωμένα, έτσι που δεν θα μπορέσουν ποτέ πια, να συναρμολογηθούν και να συνωμοτήσουν υπέρ των μελαγχολικών δεσμών του ανθρώπου.

 Στην πλευρά του αναγνώστη, στόχος του βιβλίου είναι να συνεισφέρει στην αφύπνιση του πνεύματος, στη γνώση, στη άνοδο του μορφωτικού του επιπέδου, κατά περίπτωση χαλάρωση ή ψυχαγωγία, περιπέτεια, σαφήνεια και ταξινόμηση στον προφορικό του λόγο. Σε τελικό αποτέλεσμα, μετάδοση στο διηνεκές, μέσω της αθόρυβης δύναμης των λέξεων, ωφέλιμων μηνυμάτων.

Στο τέλος της ανάγνωσης κάθε βιβλίου ποιο θεωρείτε ότι είναι το απόσταγμα ψυχής που μένει στον αναγνώστη του;

Είναι πραγματικά τόσο ασύλληπτα οξύμωρο, η φαντασία, η δημιουργία και το ταλέντο του συγγραφέα, να αιχμαλωτίζονται πρώτα, στις πληκτρολογημένες λέξεις, μιας παγερής κι ανέκφραστης οθόνης ενός υπολογιστή, όπου εκεί, θα περιμένουν όλα καρτερικά, στις αποθήκες της τεχνολογίας μέχρι  να πάρουν τη μορφή του βιβλίου! Να τυπωθούν στο χαρτί για να προσφέρουν τη μαγική σχέση αφής με τον αναγνώστη, ασκώντας επίδραση και πέρα από σύνορα στον ψυχισμό του  και σε τόσες διαφορετικές πτυχές.

Η αφήγηση, οι ρόλοι των ηρώων, ακόμα και των δευτερευόντων ηρώων, το θέμα της ιστορίας, το τέλος της ιστορίας, έχουν την ικανότητα να καθορίσουν το απόσταγμα ψυχής, του αναγνώστη. Η σιωπηλή εμπειρία της περιπέτειας που καταγράφηκε στο μυαλό του, μέσω της ανάγνωσης, αντηχεί στους νευρώνες του. Οι συλλαβές, οι φράσεις, οι συμπεριφορές των χαρακτήρων, που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας, ιερουργούν ως μιμητικές αποχρώσεις, για τον ίδιο τον αναγνώστη.

-Πιστεύετε ότι ένα βιβλίο μπορεί να συνεισφέρει στην πνευματική υγεία του ανθρώπου;

Το μποτιλιάρισμα συναισθημάτων, των δώδεκα ανθρώπων, ήταν διάχυτο στο πατάρι του φιλόξενου café, όπου λειτουργούσε η Λέσχη Ανάγνωσης. Ο καθένας ξετύλιξε, με ευκολία τις δικές του απόψεις, για το βιβλίο που είχε επιλεχθεί να διαβαστεί εκείνη τη μέρα.

Παρατηρώντας την άποψη του καθενός, διαπίστωνες ότι η εκάστοτε άποψη, είχε αναφορά (πάντα) στη δική του ποικιλία και μεταβολή ψυχοσύνθεσης, καθώς και στις ανάλογες καταστάσεις που βίωνε στον δικό του μικρόκοσμο. Η κοινωνικότητα που δημιουργήθηκε μεταξύ των ανθρώπων αυτών, η άνετη, θα έλεγε κανείς, αποφόρτιση, των ψυχικών τους βαρών εν τη ρύμη των λόγων τους, η εμφανής πρόθεση ανάπτυξης σχέσεων μεταξύ τους, σε σχέση με το κλίμα εμπιστοσύνης που είχε δημιουργηθεί μεταξύ τους. (Σημειωτέον ότι οι περισσότεροι, όταν είχαν έρθει, ήταν επιφυλακτικοί έως αμίλητοι – μελαγχολικοί). Μία απλή τεκμηρίωση, το πόσο συνέβαλε το βιβλίο στην ψυχική υγεία. Εννοείται ότι αποκομίζοντας απ΄ αυτήν τη συνάντηση  πολλά οφέλη για όλους, και σε προσωπικό επίπεδο του καθενός, αλλά και σε επίπεδο συνόλου, οι συναντήσεις επαναλαμβάνονται μέχρι και σήμερα.

Το βιβλίο συμβάλει θετικά στην ψυχική υγεία, λειτουργώντας ως θεραπευτικό μέσο. Σε  πιο ειδικευμένες εκδόσεις, υπάρχουν βιβλία, τα οποία αναφέρονται αποκλειστικά στην ψυχική υγεία και συνιστώνται ακόμα και ως θεραπευτική αγωγή.

 Ο Λατίνος σατιρικός  ποιητής Δέκιμος Ιούνιος Γιουβενάλης, σ’ ένα ποίημά του, αναφέρει τη γνωστή φράση σ΄ όλους «Νους υγιής εν σώματι υγιεί». Μία μεγάλη αλήθεια, που διατυπώνεται από έναν ποιητή!

                               ……………………………………

Υπάρχει κάπου  ένα κομμάτι γης βγαλμένο από τον παράδεισο, που ονομάζεται Κρήτη. Ανάμεσα στους χιλιάδες κατοίκους του νησιού, βρίσκεται ένας ξεχωριστός άνθρωπος, που διαθέτει την έμφυτη ικανότητα, να σου ξεγυμνώνει την αλήθεια σου. Ταλαντούχα, δημιουργική, πιστή στις πραγματικές αξίες της ζωής, αδέσμευτη από τα κελιά των «πρέπει» και των «δήθεν». Είχα την τιμή να τη γνωρίσω με αφορμή, ένα ΒΙΒΛΙΟ.

Ξέρεις… Ελένη….

 

 

 

 

Συνέντευξη: Ελένη Δ. Μπουχαλάκη