Οι πολιτικές λιτότητας στην Υγεία, επέφεραν μια σειρά από δυσάρεστες συνέπειες τόσο όσον αφορά την υγεία των Ελλήνων, όσο και σε επίπεδο υγειονομικής περίθαλψης στην χώρα μας.

Περιληπτικά, αυξημένα ποσοστά αυτοκτονιών, κατάθλιψης, μεταδιδόμενων ασθενειών όπως το AIDS, αλλά και υποστελέχωση των δομών της δημόσιας υγείας είναι μόνο μερικές από τις μέχρι στιγμής επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης. Τα μέτρα λιτότητας που επέβαλαν οι εν λόγω πολιτικές στην χώρας μας υποβάθμισαν περαιτέρω το Εθνικό Σύστημα Υγείας (Ε.Σ.Υ), που ήδη έπασχε σε χρηματοδότηση, οργάνωση και παροχή υπηρεσιών.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο περιοδικό ‘’The Lancet’’, τα περιστατικά AIDS μεταξύ των χρηστών ναρκωτικών ουσιών υπερδιπλασιάστηκαν κατά την περίοδο 2009-2012. Επίσης, και τα περιστατικά φυματίωσης μεταξύ των χρηστών ναρκωτικών ουσιών υπερδιπλασιάστηκαν το 2013 σε σχέση με το 2012 (με βάση προκαταρκτικά στοιχεία). Εξάλλου, η κρατική χρηματοδότηση για την ψυχική υγεία μειώθηκε κατά 55%, μεταξύ 2011 και 2012, ενώ η κατάθλιψη αυξήθηκε περίπου δυόμιση φορές μεταξύ 2008-2011 (από 3,3% του πληθυσμού το 2008 σε 8,2% το 2011). Οι αυτοκτονίες αυξήθηκαν κατά 45% μεταξύ 2007-2011, ενώ η βρεφική θνησιμότητα, που προηγουμένως εμφάνιζε πτωτική τάση, αυξήθηκε κατά 43% μεταξύ 2008-2010, ενώ κατά 19% αυξήθηκαν την ίδια περίοδο οι γεννήσεις παιδιών χαμηλού βάρους. Τέλος, επανεμφανίστηκε η ελονοσία μετά από 40 χρόνια.

Στην Ελλάδα έχουν υπάρξει οι μεγαλύτερες περικοπές στον τομέα υγείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Άμεση συνέπεια των περικοπών αυτών υπήρξε η υποβάθμιση του ΕΣΥ. Κατ’αυτόν τον τρόπο κατάκοποι και άθλια αμειβόμενοι ιατροί, σε συνθήκες έντασης και χωρίς πολλές φορές στήριξη από συναδέλφους άλλων ειδικοτήτων ή και εμπειρότερων συναδέλφων της ίδιας ειδικότητας, λόγω αντιεπιστημονικών περικοπών στα προγράμματα εφημέρευσης (ιδίως στις Εργαστηριακές ειδικότητες), καλούνται να αντεπεξέλθουν σε τεράστιο φόρτο εργασίας. Εξάλλου, λόγω και των εξαιρετικά χαμηλών αποδοχών των ιατρών, αλλά και των υπολοίπων εργαζομένων στα δημόσια νοσοκομεία, εξ’αιτίας των υπερβολικών μειώσεων των αποδοχών τους, παρατηρείται μαζική φυγή νέων ιατρών στις χώρες του εξωτερικού, που έχει ως αποτέλεσμα, την μεγάλη συρρίκνωση του αριθμού των ειδικευομένων, που διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στη στήριξη του συστήματος.

Σύμφωνα, τέλος, με το “γράφημα του μηνός Απριλίου” που ανέδειξαν οι ειδικοί του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση στις επενδύσεις στην πρόληψη, για την οποία διαθέτει το 3% των συνολικών πόρων, όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος είναι 6%.

Προκειμένου να αναστραφεί η εξαιρετικά δυσάρεστη αυτή κατάσταση πρέπει άμεσα να πραγματοποιηθούν μια σειρά από κινήσεις. Συγκεκριμένα, πρέπει άμεσα να υπάρξει ‘’στροφή στην πρόληψη΄΄, αφενός μεν με εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών και συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, όπως για παράδειγμα ημέρες δωρεάν προληπτικών εξετάσεων για το σύνολο του πληθυσμού, αφετέρου δε ενίσχυση των δομών πρωτοβάθμιας περίθαλψης. Για το ΕΣΥ, απαιτούνται μαζικές, αλλά και στοχευμένες προσλήψεις, ολοκλήρωση των προσλήψεων που εκκρεμούν, θεσμοθέτηση ενός σταθερού συστήματος καταβολής των εφημεριών, αλλά και αναμόρφωση του κρατικού προϋπολογισμού, προκειμένου να αμβλυνθούν σε πρώτη φάση οι οδυνηρές συνέπειες της κρίσης για τους πολίτες, αλλά και να αποκατασταθούν και οι τεράστιες μισθολογικές αδικίες, που υπέστησαν οι εργαζόμενοι που το υπηρετούν.

Τέλος, η τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί και πρέπει δρώντας επικουρικά, αλλά ουσιαστικά να βοηθήσει σημαντικά και να επιτελέσει σημαντικό έργο, ιδίως στον τομέα της πρόληψης. Έτσι, πέρα από την παροχή υπηρεσιών υγείας, που δεν απαιτούν εισαγωγή σε νοσοκομείο και μπορεί να παρέχονται από τα δημοτικά ιατρεία, μια σύγχρονη αυτοδιοικητκή πρόταση περιλαμβάνει υπηρεσίες οικογενειακού προγραμματισμού, προληπτικής οδοντιατρικής, μετανοσοκομειακής φροντίδας και αποκατάστασης, προγράμματα παρακολούθησης χρονίως πασχόντων, αλλά και προγράμματα προστασίας ευπαθών κοινωνικών ομάδων, σε συνδυασμό με μαζικές και ουσιαστικές παρεμβάσεις ενημέρωσης και προληπτικού ελέγχου.

Συμπερασματικά, οικονομική κρίση και πολιτικές λιτότητας έβλαψαν ουσιαστικά την υγεία των Ελλήνων, γεγονός που τεκμηριώνεται και από έγκυρες μελέτες σε διεθνή έγκριτα περιοδικά. Η ουσιαστική βελτίωση της νοσοκομειακής περίθαλψης και η άμβλυνση των συνεπειών της κρίσης, ειδικά για τις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, είναι όχι μόνον άμεση προτεραιότητα αλλά ουσιαστικά μονόδρομος. Το κέρδος από την αναμόρφωση της πολιτικής στην Υγεία δεν είναι χρηματικό, γιατί η δημόσια υγεία δεν αποτιμάται με χρήματα, αλλά είναι η παροχή σωστής περίθαλψης σε όλους.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Simou E, Koutsogeorgou E. Effects of the economic crisis on health and healthcare in Greece in the literature from 2009 to 2013: A systematic review. Health Policy Volume 115, Issues 2–3, April 2014, Pages 111–119
2. Kentikelenis A, Karanikolos M, Papanicolas I, Basu S, McKee M, Stuckler D. Health effects of financial crisis: omens of a Greek tragedy. Τhe Lancet (vol. 378, no9801, p.1457-1458, 22.10.2011).
3. Stewart J. Modernising British Local Government, Palgrave Macmillan, September 2003.

 

 

 

 

Αλέξανδρος Ι. Νομικός
Ιατρός-Παθολογοανατόμος
Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών
Επιμελητής Α’ Ασκληπιείο Βούλας