H κα Φωτεινή Σαξώνη Παπαγεωργίου, διακεκριμένη Καθηγήτρια Αλλεργιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, παραχώρησε στο Υγείας Δρόμοι μια άκρως ενδιαφέρουσα συνέντευξη για το κεφάλαιο αλλεργίες, που ταλαιπωρεί πολλούς ανθρώπους.

Πόσο επικίνδυνες είναι οι αλλεργίες για τον άνθρωπο;

Οι αλλεργικές παθήσεις είναι χρόνια νοσήματα με εξάρσεις και υφέσεις με ένα τεράστιο φάσμα βαρύτητας. Έτσι μπορεί να προκαλούν μόνο μία μικρή ενόχληση στο αλλεργικό άτομο ή να είναι απειλητικές για τη ζωή (θανατηφόρες), όπως η αναφυλαξία, η κρίση άσθματος, το λαρυγγικό οίδημα.Στο πλείστο των περιπτώσεων όμως οι αλλεργίες, που σημειωτέον παρουσιάζουν επιδημική αύξηση τα τελευταία χρόνια, επηρεάζουν πολύ αρνητικά την ποιότητα ζωής των αλλεργικών ατόμων. Χαρακτηρίζονται από αυξημένη νοσηρότητα, μειωμένη αποδοτικότητα στην εργασία/σχολείο, αυξημένο κόστος και συχνά δημιουργούν πανικό στο ίδιο το άτομο, αλλά και στο περιβάλλον του, λόγω του επείγοντος της φύσεως τους.

Από ποιά ηλικία μπορούν να εμφανισθούν;

Οι αλλεργίες μπορεί να εμφανισθούν σε όλες τις ηλικίες: από την γέννηση έως και τα βαθειά γεράματα. Γενικά όμως η πιο συχνή ηλικία εμφάνισης των αλλεργιών είναι στα βρέφη, παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες.

Πώς εκδηλώνονται;

Οι αλλεργίες εκδηλώνονται κυρίως από τα μέρη του σώματος που έρχονται σε επαφή με το περιβάλλον όπως τα μάτια, η μύτη, οι πνεύμονες, ο γαστρεντερικός σωλήνας, το δέρμα. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να είναι συνεχή ή να εμφανίζονται κατά διαστήματα και μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία. Έτσι οι αλλεργίες μπορεί να εμφανισθούν με ένα ή περισσότερα συμπτώματα σε συνδυασμό από τα παρακάτω:

• Κνησμός και ερυθρότητα ματιών, δακρύρροια, οίδημα βλεφάρων (κόκκινο, μάτι με φαγούρα με ή χωρίς πρήξιμο)

• Ρινική συμφόρηση (μπούκωμα), καταρροή, πταρμοί (φταρνίσματα), κνησμός μύτης και αυτιών, φαγούρα στον ουρανίσκο

• Βράγχος φωνής (βραχνάδα), βήχας λαρυγγικός (άγριος), σφύριγμα στην εισπνοή

• Βήχας ξηρός, παροξυσμικός, δύσπνοια (δυκολία στην αναπνοή), πόνο στο στήθος, σφύριγμα στην εκπνοή, βήχας μετά από φυσική άσκηση

• Εμετός, ναυτία, δυσκαταποσία, κολικοειδές κοιλιακό άλγος (κράμπες), διαρροϊκές κενώσεις, βλέννη καί αίμα στα κόπρανα κυρίως στα βρέφη

• Πομφοί (πετάλες/καντήλες ανάγλυφες) με κνησμό στο δέρμα, οίδημα (πρήξιμο) βλεφάρων, χειλέων, γεννητικών οργάνων που έχουν τη τάση να φεύγουν γρήγορα από ένα σημείο και να εμφανίζονται σε ένα άλλο. Πιο σταθερά εξανθήματα με εικόνα εκζέματος (ερυθρότητα, ξηρότητα, τραχύτητα) με κνησμό σε όλο το σώμα αλλά πιο συχνά στην έσω επιφάνεια των αγκώνων, γονάτων, καρπών, λαιμό, πρόσωπο ή στα σημεία επαφής με μέταλλο.Τέλος η αλλεργία μπορεί να εκδηλωθεί από όλα τα όργανα του σώματος μεμονωμένα ή σε συνδυασμό όπως η αναφυλαξία.

Πόσα είδη αλλεργιών υπάρχουν;

Οι πιο συχνές αλλεργίες περιλαμβάνουν:

• Αναφυλαξία

• Αναπνευστική αλλεργία (επιπεφυκίτιδα, ρινίτιδα, άσθμα)

• Δερματική αλλεργία (ατοπική δερματίτιδα, γνωστό και ως έκζεμα, κνίδωση/αγγειοοίδημα, εξ’επαφής δερματίτιδα)

• Φαρμακευτική αλλεργία

• Τροφική αλλεργία

• Αλλεργία στα έντομα, κυρίως τα υμενόπτερα, όπως μέλισσες και σφήκες

• Γαστρεντερική αλλεργία

• Αλλεργία από φυσικούς παράγοντες, όπως η άσκηση, το κρύο, η ζέστη, η πίεση, η δόνηση, το βάρος, οι λοιμώξεις

Η επιπεφυκίτιδα, η ρινίτιδα και το άσθμα μπορεί να είναι εποχικά όπως οι ανοιξιάτικες αλλεργίες στη γύρη των φυτών ή ολοετή όπως η αλλεργία σε ακάρεα οικιακής σκόνης, ζώα, μήκυτες υγρασίας.Συχνά ένα αλλεργικό άτομο μπορεί να εκδηλώσει περισσότερες από μία αλλεργίες συγχρόνως ή σε διαφορετικές περιόδους στη ζωή του. Κλασσικό παράδειγμα είναι το βρέφος που παρουσιάζει ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα) καί τροφική αλλεργία αρχικά και με την πάροδο της ηλικίας εκδηλώνει διαδοχικά άσθμα και ρινίτιδα. Αυτό είναι γνωστό και ως αλλεργική παρέλαση και παρατηρείται πιο συχνά στα βρέφη με αλλεργική προδιάθεση δηλαδή με γονείς ή αδέλφια αλλεργικά.Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα αλλεργικά νοσήματα είναι συνδυασμός κληρονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων γι’ αυτό και το αν θα εκδηλωθούν ή και με τί είδους συμπτώματα εξαρτάται από την επίδραση και των δύο αυτών παραγόντων. Επίσης η εκδήλωσή τους μπορεί να επηρεασθεί από ψυχολογικούς παράγοντες (stress), λοιμώξεις, νάρκωση, χειρουργική επέμβαση καί άλλα, που δείχνει ότι τα αλλεργικά νοσήματα είναι πολυπαραγοντικά.

Συχνά οι άνθρωποι δεν δίνουν την απαραίτητη προσοχή ακόμα και όταν μάθουν ότι είναι αλλεργικοί. Πού ακριβώς πρέπει να εστιάσουν και τί να προσέχουν?Αν και πολλές αλλεργικές καταστάσεις είναι ήπιες, παροδικές καί μόνο ενοχλητικές, τα άτομα με διαγνωσμένη αλλεργία θα πρέπει να γνωρίζουν ότι τα αλλεργικά νοσήματα είναι χρόνιες, φλεγμονώδεις παθήσεις που αν δεν αντιμετωπισθούν μπορεί να οδηγήσουν σε επείγουσες καταστάσεις όπως η κρίση άσθματος, η αναφυλαξία ή/και να προκαλέσουν χρόνια βλάβη όπως το άσθμα.Γι’ αυτό η αναζήτηση της συμβουλής του ειδικού και η τήρηση των οδηγιών του είναι απαραίτητη.

Υπάρχει θεραπεία για τις αλλεργίες;

Η θεραπεία των αλλεργικών παθήσεων είναι αρκετά αποτελεσματική σε ότι αφορά την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και αν δοθεί σωστά και τηρηθεί αυστηρά οδηγεί σε μεγάλη βελτίωση της ποιότητας ζωής των αλλεργικών ατόμων. Σε ότι αφορά τη ριζική θεραπεία, δηλαδή ίαση της αλλεργίας, υπάρχει και γι’ αυτό θεραπεία όπως η ειδική ανοσοθεραπεία, που όμως έχει εφαρμογή κυρίως στην αναπνευστική αλλεργία και στην αλλεργία από υμενόπτερα (μέλισσες, σφήκες). Πρόσφατα αρχίζει να χρησιμοποιείται και στις τροφικές αλλεργίες.

Τα τελευταία χρόνια κατά πόσο έχει προοδεύσει η Αλλεργιολογία στη χώρα μας αλλά καί γενικότερα. Θεωρείτε πως έχει ακόμα πολλά ‘ανεξερεύνητα’ σημεία;

Η Αλλεργιολογία τα τελευταία χρόνια έχει κάνει αλματώδη πρόοδο διεθνώς και κατ’επέκταση και στη χώρα μας. Αναμφισβήτητα όμως υπάρχουν ακόμη πολλά ‘ανεξερεύνητα’ σημεία σ’ότι αφορά την αιτία(ες) της επιδημικής αύξησης των αλλεργιών τις τελευταίες δεκαετίες και τους μηχανισμούς που ευθύνονται για την ανάπτυξη της αλλεργίας. Απαντήσεις σ’αυτά τα ερωτήματα θα οδηγήσουν στη βελτίωση τόσο της ριζικής θεραπείας όσο και πρόληψης των αλλεργικών νοσημάτων καθώς και την μείωση του κόστους των διαγνωστικών και θεραπευτικών μας μεθόδων.

 

 

 

 

Φωτεινή Σαξώνη-Παπαγεωργίου

Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Πανεπιστημίου Αθηνών