O ομότιμος Καθηγητής Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, παρέθεσε στο Υγείας Δρόμοι την άκρως ενδιαφέρουσα συνέντευξη που ακολουθεί:

Αναπνοή = ζωή. Πώς μπορούμε κατά το δοκούν να διατηρήσουμε το αναπνευστικό μας σύστημα καθαρό;
Το Αναπνευστικό Σύστημα, απαραίτητο για τη διατήρηση της Ζωής (μόνο 10΄ να μη λειτουργεί η Ζωή τελειώνει) μας προσφέρει το πολύτιμο Οξυγόνο Ο2 . Αποτελείται από τους πνεύμονες (Βρόγχους και Παρεγχύμα) τους αναπνευστικούς μύες (το διάφραγμα κυρίως) τα νεύρα, αλλά και τα αναπνευστικά κέντρα που βρίσκονται στον εγκέφαλο. Γίνεται έτσι φανερό ότι η λειτουργία της Αναπνοής είναι αρκετά πολύπλοκη μιας και χρειάζονται πολλά συστήματα να εμπλακούν για την παράδοση του οξυγόνου στον οργανισμό μας. Τέλος, θέλω να τονίσω ότι ο πνεύμονας είναι ένα τεράστιο όργανο που αν τον «ανοίξουμε» φθάνει το εμβαδόν ενός γηπέδου μπάσκετ ή τένις.
Είναι γνωστό ότι καθημερινά μπαίνουν και βγαίνουν περίπου 10 τόνοι αέρα στους πνεύμονες με ό,τι αυτός περιέχει. Π.χ. σωματίδια και ουσίες από ρύπανση της ατμόσφαιρας, μικρόβια, ιούς, σπόρους κ.τ.λ. Βασικά όμως η κύρια ρύπανση του αναπνευστικού προέρχεται από την ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΗΘΕΙΑ στο Δυτικό κόσμο. Επομένως, η αποφυγή των παραπάνω αποτελούν τη μόνη δυνατή διατήρηση του συστήματος «καθαρού» βασικά του καπνίσματος.

Τι επηρεάζει το αναπνευστικό σύστημα του ανθρώπου αρνητικά, κάνοντάς το να νοσήσει;
Όπως ανέφερα ήδη, το κάπνισμα είναι ο βασικός εχθρός του αναπνευστικού, η ρύπανση του ατμοσφαιρικού αέρα, τα διάφορα αεροαλλεργιογόνα, οι συχνές λοιμώξεις κυρίως την παιδική ηλικία. Τέλος, διάφορες κληρονομικές ανωμαλίες» επίσης προδιαθέτουν για νοσήματα του αναπνευστικού π.χ. κυστική ίνωση, έλλειψη αι-αντιθρυψίνης και άλλα.

Ποιές είναι οι βλάβες οι οποίες είναι ιάσιμες και ποιές όχι;
Οι περισσότερες λοιμώξεις του αναπνευστικού συμπεριλαμβανομένης της Φυματίωσης είναι σήμερα ιάσιμες. Επίσης θεραπεύσιμες είναι και όλες οι Χρόνιες παθήσεις που ανέφερα προηγουμένως (Άσθμα, COPD).

Σε τι ποσοστό ανέρχονται οι αναπνευστικοί ασθενείς στη χώρα μας;
Τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα όπως το Άσθμα, η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (COPD) οι διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο και άλλα, είναι από τα ποιο συχνά νοσήματα του ελληνικού πληθυσμού. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν για παράδειγμα 700.000 ασθματικοί και περισσότεροι από 500.000 Χρόνιοι Αποφρακτικοί για παράδειγμα! Άρα τα ποσοστά στο γενικό πληθυσμό κυμαίνονται από 10-15%.

Πόσο έχει εξελιχθεί η επιστήμη στην Πνευμονολογία και τι νεότερο έχει να προσφέρει προς όφελος των ασθενών;
Η Πνευμονολογία τα τελευταία 30 χρόνια έκανε τεράστια άλματα, ξέφυγε από την Φυματιολογία και έφθασε στις μονάδες Εντατικής Θεραπείας και τις μεταμοσχεύσεις Πνεύμονα. Ανακάλυψε τον παθογενετικό μηχανισμό και τη γενετική προδιάθεση πολλών αναπνευστικών νοσημάτων και την αντιμετώπισή τους τόσο με φάρμακα όσο και με υποβοηθητικά μηχανήματα και φυσιοθεραπεία.

To internet, τα smart phones και πλήθος άλλων τεχνολογικών εφαρμογών τα τελευταία χρόνια, παρουσιάζουν ραγδαία ανάπτυξη. Κατά πόσο και που αυτό συμβάλλει στην παρακολούθηση των αναπνευστικών ασθενών;
Πιστεύω ότι η τεχνολογία του Διαδικτύου, των κινητών τηλεφώνων και άλλων φορητών εφαρμογών θα αποτελέσουν τον ακρογωνιαίο λίθο της παρακολούθησης των χρονίων αναπνευστικών αρρώστων. Ήδη υπάρχουν κάποιες εφαρμογές στα κινητά τηλέφωνα, όσο και της τηλεϊατρικής μέσω διαδικτύου. Το Πανεπιστήμιο της Κρήτης συμμετέχει σε μια τέτοια προσπάθεια παρακολούθησης των αναπνευστικών αρρώστων χρησιμοποιώντας μόνο τα SMART PHONES.Σκοπός αυτής της προσπάθειας είναι η καθημερινή παρακολούθηση των αρρώστων μέσω απλών απαντήσεων αλλά και Βιοδεικτών (Biomarkers) όπως η συχνότητα της αναπνοής και ο κορεσμός της Αιμοσφαιρίνης σε Οξυγόνο. Με τον τρόπο αυτό θα σταθμίζεται η βαρύτητα της νόσου συνεχώς, θα ενημερώνεται ο γιατρός ή η νοσηλευτική μονάδα και θα δίδονται και αυτοματοποιημένες οδηγίες στον ασθενή όπως «πάρε τηλ. το γιατρό σου», ή «πήγαινε γρήγορα στο νοσοκομείο». Η εφαρμογή αυτή πιστεύουμε ότι θα αυξήσει τη σωστή φαρμακευτική αγωγή (compliance), τη μείωση των παροξυσμών και επομένως λιγότερες επισκέψεις στα επείγοντα, λιγότερες εισαγωγές στα νοσοκομεία και στις Μονάδες. Με τον τρόπο αυτό θα μειωθεί το οικονομικό βάρος αυτών των νοσημάτων αλλά κυρίως θα βελτιωθεί σημαντικά η ποιότητα της ζωής των αρρώστων και των οικογενειών τους.

Ποιές δυνατότητες δίνει στον ασθενή αλλά και ποιές στον γιατρό η σύγχρονη τεχνολογία;
Ο άρρωστος θα είναι συνεχώς «συνδεδεμένος» με το γιατρό του. Όπως ανέφερα θα έχει πολύ καλύτερη ποιότητα ζωής, θα μειωθούν οι παροξυσμοί του και με τον τρόπο αυτό θα μειωθεί και η θνησιμότητα των νοσημάτων αυτών. Για το γιατρό, την ειδική νοσηλεύτρια ή την Πνευμονολογική Μονάδα οι εφαρμογές αυτές θα του δίνουν τη δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης των ασθενών, την πρόληψη των παροξύνσεών τους, την μείωση της παρουσίας των αρρώστων τους στα επείγοντα κτλ.
Τέλος, θα ήθελα να αναφερθώ και σε μια άλλη προσπάθειά μας, στη δημιουργία «έξυπνου γιλέκου» που θα το φορά ο άρρωστος και αυτό θα στέλνει σημαντικές πληροφορίες όπως ρυθμός και βάθος αναπνοής, ηλεκτροκαρδιογραφήματος και άλλων καρδιαγγειακών και αναπνευστικών παραμέτρων.

 

 

 

 

Νίκος Σιαφάκας
Ομότιμος Καθηγητής Πνευμονολογίας
Πανεπιστήμιο Κρήτης